Oude glorie: Ben van Gelder

In dit artikel:

Ben van Gelder (9 januari 1918 – 14 augustus 2003) was gedurende tientallen jaren een van de bepalende figuren binnen PSV. Hij speelde elf jaar in het eerste en tweede elftal, werd in 1944 al op zijn dertigste bestuurslid en maakte in 1954 de overstap naar het betaalde voetbal. Daarmee werd hij de eerste professionele voetbalmanager van Nederland.

Van Gelder trad niet bij PSV, maar bij Philips in dienst. Dat was een bewuste keuze, omdat hij de onzekerheid van een baan als voetbalmanager kende. Philips-directeur ir. Otten vond juist zijn terughoudendheid een bewijs dat hij geschikt was voor de functie. Van Gelder begeleidde het professionele voetbal bij PSV en combineerde die rol later met het secretariaat van de club. Hij was 26 jaar manager en dertig jaar secretaris.

Zijn positie was bijzonder: als manager legde hij geen verantwoording af aan het PSV-bestuur, maar aan de raad van bestuur van Philips. Het beleid bleef doorgaans voorzichtig en degelijk. PSV wilde goede prestaties leveren, maar hoefde volgens Philips niet koste wat kost de absolute top te bereiken. Vedetten pasten niet altijd in die visie, omdat zij volgens Van Gelder de eenheid binnen de club konden verstoren. PSV liet onder meer Johan Cruijff, Wim van Hanegem en Jan Peters lopen en vond ook Joe Jordan financieel niet haalbaar. De tweeling René en Willy van de Kerkhof werd aanvankelijk gemist en later voor een veel hoger bedrag van FC Twente overgenomen.

Van Gelder erkende dat PSV tijdens de periode van de ambitieuze trainer Kurt Linder fouten had gemaakt in het transferbeleid. Linder wilde snel succes en kreeg daarvoor ruimte, terwijl de club normaal gesproken liever spelers aantrok die zich nog konden ontwikkelen. De samenwerking met Kees Rijvers verliep later bijzonder goed. Rijvers paste volgens Van Gelder bij de Brabantse identiteit en bij de nadruk op opbouw, opvang en begeleiding van spelers.

Van Gelder zag PSV nadrukkelijk als een Brabantse club, maar verzette zich tegen het beeld dat Brabants gelijkstond aan provincialisme. Hij was trots op zowel Philips als het voetbal in de regio. In landelijke voetbalorganen bleef hij meestal op de achtergrond en hij weigerde herhaaldelijk een plaats in het sectiebestuur. Volgens hem konden het leiden van PSV en een landelijke bestuursfunctie niet allebei goed worden gedaan.

In de periode van Van Gelder maakte PSV dertien trainers mee en won de club drie afdelingskampioenschappen, vijf landstitels, drie KNVB-bekers en één UEFA Cup. In 1980 werd hij opgevolgd door Kees Ploegsma sr.; Van Gelder verliet het PSV-bestuur in 1985 en bleef erelid. Hij overleed in 2003 op 85-jarige leeftijd.