Oude glorie: Interview met Toon Gerbrands

In dit artikel:

Toon Gerbrands, geboren op 31 oktober 1957 in Sneek, blikt terug op een lange carrière in de sport. Hij groeide op in Sneek en volgde na een moeizame start op het gymnasium de mavo, havo en HTS Verkeerstechniek. Aanvankelijk werkte hij als verkeers- en geluidsdeskundige, onder meer bij de gemeente Harderwijk en Rijkswaterstaat.

Gerbrands begon op zijn zestiende met volleyballen bij Animo in Sneek en speelde later bij Reflex in Kampen. Hij kwam acht jaar uit in de Eredivisie en Eerste Divisie, maar bereikte als speler nooit de top. Al op zijn achttiende werd hij coach. Hij trainde onder meer teams in Sneek en Zaanstad, Jong Oranje en Dynamo Apeldoorn. Met Dynamo won hij vier landstitels.

Van 1997 tot 2000 was Gerbrands bondscoach van het Nederlandse mannenvolleybalteam. Nederland werd in 1997 Europees kampioen, stond een jaar lang bovenaan de wereldranglijst en plaatste zich na een spannend kwalificatietoernooi voor de Olympische Spelen van Sydney. Daar eindigde het team als vijfde; een punt meer had een plaats in de halve finale opgeleverd.

Daarna maakte hij de overstap naar het professionele management. Gerbrands werd eerst manager van de DSB-schaatsploeg, met rijders als Mark Tuitert, Chad Hedrick en Shani Davis. De ploeg richtte zich bewust op de korte en middellange afstanden en behaalde veel successen. In 2002 werd hij directeur algemene zaken bij AZ, een functie die hij twaalf jaar vervulde.

Onder Gerbrands groeide AZ van een club die op de vijftiende plaats stond uit tot een stabiele subtopper. De club werd landskampioen, won de KNVB Beker en de Johan Cruijff Schaal en speelde negen keer Europees voetbal. Hij noemt de landstitel onder Louis van Gaal en het bereiken van de Champions League als hoogtepunten. Het ontslag van trainers als Ronald Koeman en Gertjan Verbeek en de verloren UEFA Cup-halve finale tegen Sporting Portugal behoren tot de moeilijkste momenten.

Een grote crisis ontstond in 2009 door het faillissement van hoofdsponsor DSB Bank. Eigenaar Dirk Scheringa moest abrupt vertrekken, terwijl AZ onder curatele kwam te staan en met 26 miljoen euro schuld achterbleef. Gerbrands vormde met onder anderen technisch directeur Earnest Stewart en trainer Gertjan Verbeek een team dat de club financieel en sportief overeind hield. Uiteindelijk werden de schulden weggewerkt, maar daarvoor moesten belangrijke spelers worden verkocht.

In 2014 werd Gerbrands algemeen directeur van PSV. De club won in zijn periode drie landstitels, drie Johan Cruijff Schalen en de KNVB Beker. Ook overwinterde PSV in de Champions League en werd het financieel gezonder. Volgens Gerbrands kwam dat vooral door sportieve prestaties, Champions League-inkomsten en transfers van onder anderen Georginio Wijnaldum en Memphis Depay. PSV besloot daarna de begroting voortaan op Europa League-niveau te baseren, zodat Champions League-inkomsten een extraatje blijven.

Bij PSV kreeg Gerbrands te maken met onverwachte veranderingen, zoals het vertrek van trainer Phillip Cocu en technisch directeur Marcel Brands. Het ontslag van clubicoon Mark van Bommel in december 2019 was naar eigen zeggen zijn zwaarste periode. Boze supporters, bedreigingen en een bestorming van de hoofdingang maakten de situatie zeer gespannen. Na gesprekken met vertegenwoordigers van de harde kern keerde de rust geleidelijk terug.

Ook het afscheid van Philips als shirtsponsor na 34 jaar was emotioneel. PSV wist samen met Philips en EnergieDirect de commerciële waarde van het shirt te verhogen. Later werd Brainport Eindhoven hoofdsponsor, een regionaal samenwerkingsmodel dat volgens Gerbrands aansluit bij de maatschappelijke rol die Philips vroeger vervulde. Tijdens de coronapandemie verloor PSV ongeveer 20 miljoen euro door lege stadions, maar supporters en sponsoren hielpen de club de crisis door.

In 2022 maakte Gerbrands bekend dat hij PSV zou verlaten en zou worden opgevolgd door Marcel Brands, met wie hij eerder bij AZ en PSV had samengewerkt. Hoewel hij nog drie jaar te gaan had, vond hij de wisseling in het belang van de club. Hij blijft in Geldrop wonen, houdt zijn twee seizoenkaarten en gaat verder als PSV-supporter. Zijn acht jaar bij PSV omschrijft hij als een professionele, veeleisende maar ook warme periode.