Oude glorie: Romario

In dit artikel:

Romario de Souza Faria, geboren op 29 januari 1966 in Rio de Janeiro, groeide op in de favela Jacarezinho en ontwikkelde zich via straatvoetbal tot een van de grootste Braziliaanse spitsen. Na zijn jeugd bij Olaria maakte hij bij Vasco da Gama in 1985 zijn debuut in de Braziliaanse Série A. Zijn doorbraak volgde tijdens de Olympische Spelen van 1988 in Seoul, waar hij met zeven doelpunten topscorer werd en met Brazilië zilver won.

PSV was na het succesvolle seizoen 1987-1988 op zoek naar een nieuwe aanvaller. De club onderhandelde aanvankelijk over de Belg Marc Degryse, maar schakelde over naar Romario toen bekend werd dat Club Brugge eerst een mysterieuze ‘tropische verrassing’ wilde aantrekken. PSV-manager Kees Ploegsma sr. en trainer Guus Hiddink reisden naar Brazilië en legden de transfer snel vast. Romario kostte ongeveer drie miljoen dollar en werd de eerste Braziliaan in de Nederlandse Eredivisie. Club Brugge bleek overigens niet Romario, maar de Australiër Frank Farina op het oog te hebben.

Op 29 oktober 1988 debuteerde de 22-jarige Romario voor PSV tegen FC Twente. Een week later scoorde hij bij Roda JC zijn eerste doelpunt voor de club. In vijf seizoenen, van 1988 tot en met 1993, speelde hij 109 competitiewedstrijden en maakte hij 98 doelpunten. Hij won drie landstitels, twee KNVB-bekers en een Nederlandse Supercup. In zijn eerste seizoen pakte PSV onder Hiddink meteen de dubbel. Ook in Europese topwedstrijden was Romario vaak beslissend; zijn drie doelpunten tegen Steaua Boekarest in de met 5-1 gewonnen Europacup I-wedstrijd van november 1989 gelden als een van zijn hoogtepunten.

Zijn uitzonderlijke techniek, passeerbewegingen en trefzekerheid maakten hem tot een publiekslieveling en volgens veel kenners de beste speler uit de geschiedenis van PSV. Tegelijkertijd was zijn gedrag regelmatig problematisch. Romario kwam te laat terug van vakanties, miste trainingen, bezocht vaak het uitgaansleven en oogde op trainingen geregeld ongeïnteresseerd. Medespelers moesten hem soms thuis ophalen. Onder Bobby Robson ontstonden openlijke conflicten, onder meer nadat de trainer hem vergeleek met Pelé op zijn goede dagen en Mickey Mouse op zijn slechte dagen. Toch werd PSV in de eerste twee seizoenen onder Robson opnieuw landskampioen, vooral dankzij Romario’s vermogen om wedstrijden zelfstandig te beslissen.

In het seizoen 1992-1993 verslechterde de relatie met trainer Hans Westerhof verder. Nadat Romario in een Champions League-wedstrijd tegen AEK Athene op de bank was gezet, besloot hij PSV te verlaten. Een mogelijke transfer naar Valencia ging niet door, waarna hij in 1993 voor FC Barcelona koos. Onder Johan Cruijff vormde hij deel van het beroemde Dream Team met onder anderen Ronald Koeman, Hristo Stoichkov en Michael Laudrup. In zijn eerste seizoen werd hij landskampioen van Spanje, maakte hij 30 doelpunten in 33 competitiewedstrijden en werd hij topscorer. In de met 5-0 gewonnen Clásico tegen Real Madrid scoorde hij drie keer. Na een conflict met Cruijff keerde hij begin 1995 terug naar Brazilië.

Romario speelde daarna onder meer voor Flamengo, Vasco da Gama en Fluminense, maakte een kortstondige terugkeer bij Valencia en kwam ook uit in Qatar, de Verenigde Staten en Australië. In 2007 beëindigde hij op 41-jarige leeftijd zijn loopbaan. Hij claimde dat hij duizend doelpunten in het betaalde voetbal had gemaakt en bereikte dat aantal naar eigen zeggen op 20 mei 2007 tegen Sport Recife. Die mijlpaal is omstreden: Romario telde ook jeugdwedstrijden, oefenduels en andere niet-officiële wedstrijden mee, terwijl statistici en PSV-archivarissen zijn telling betwisten. Wel staat vast dat hij gedurende zijn lange carrière vrijwel overal uitzonderlijk vaak scoorde.

Voor Brazilië speelde Romario 79 interlands, waarin hij 64 keer doel trof. Zijn grootste internationale succes was het WK van 1994 in de Verenigde Staten. Als uitblinker vormde hij met Bebeto een sterk aanvalsduo, scoorde hij vijf keer en hielp hij Brazilië aan de wereldtitel. Ook bij de Olympische Spelen van 1988, in nationale competities en in bekerfinales behaalde hij persoonlijke records en topscorerstitels.

De band met PSV bleef na zijn vertrek bijzonder sterk. Een terugkeer naar Eindhoven in 2001 kwam niet tot stand omdat trainer Erik Gerets twijfelde aan Romario’s discipline. In latere jaren werd de Braziliaan regelmatig door PSV ontvangen. In 2019 reed hij tijdens carnaval mee op een Eindhovense carnavalswagen en sprak hij zijn waardering uit voor de club. PSV benoemde hem bovendien tot ambassadeur, met als taak de club in Brazilië te vertegenwoordigen.

Na zijn voetbalcarrière ging Romario de politiek in. Hij werd parlementariër en verzette zich fel tegen de hoge overheidsuitgaven voor het WK van 2014, omdat volgens hem meer geld naar onderwijs, gezondheidszorg en mensen met een beperking moest gaan. Die inzet werd mede beïnvloed door de geboorte van zijn dochter Ivy, die het syndroom van Down heeft. Romario geldt daardoor niet alleen als een Braziliaans voetbalfenomeen, maar ook als een blijvend PSV-icoon en een uitgesproken politicus.